zondag 1 oktober 2017

Broken river van J. Robert Lennon

Broken RiverBroken River by J. Robert Lennon
My rating: 4 of 5 stars

Jonathem Lethem, schrijver en criticus van The New York Times schreef in een recensie over Broken river: “It’s a tense, surprising thriller, with perverse overtones of the Coen brothers variety, but containing an enigmatic narrative device, a kind of ‘haunting of the point-of-view’ – one which proves, as ever, that the novel can do things nothing but the novel can do.”

In één zin somt Lethem alle kenmerken op die dit boek zo verrassend en boeiend maken, en ja, Broken river lijkt bij tijd en wijle inderdaad op een nieuwe film van de Coen brothers. Met name op de momenten dat Louis en Joe in het script voorkomen. Louis is de arme sloeber die tegen wil en dank boef is, terwijl Joe de kwaadaardige bullebak is die niets zonder geweld kan oplossen en over geen enkel greintje empathie beschikt. Dé hoofdpersoon van het boek is echter het iets, die spookachtige aanwezigheid, die 'enigmatic narrative device' zoals Lethem het omschrijft. Het ontstaat in de keuken op het moment dat vroeg in de ochtend, rond de klok van één, het huis wordt verlaten: drie mensen - een man, vrouw en hun kind - haasten zich de deur uit, maar de haast is tevergeefs zoals snel blijkt. Wat er gebeurt, wordt op neutrale, emotieloze toon doorverteld door iets dat aarzelend ontstaat en zich voorzichtig door het nog onbekende huis beweegt:
If an observer in het house were to climb the stairs that lead up from the kitchen, he or she would reach a narrow hallway interrupted by three doorways. [...] It is even possible to see them now, from the child's room: if an observer here were to turn off the overhead light and move tot the open window, he or she could make out the family standing around a station wagon parked at an awkward angle on a weedy gravel drive.
En die 'he or she' vertelt vervolgens wat zich buiten afspeelt, maar helemaal duidelijk wordt het niet, daarvoor is het te donker. Plezierig is het in geen geval, dát maken de geluiden wel duidelijk. De man en de vrouw worden nooit meer gevonden, maar het kind overleeft de gebeurtenissen doordat het zich verstopt. Eerst buiten, en even later, als iedereen verdwenen lijkt, brengt ze de nacht door in het huis dat ze de volgende ochtend weer verlaat om nooit meer terug te keren.
Jaren gaan voorbij. Jaren waarin er niet veel gebeurt en waarvan de observer op een 'fast forward' wijze verslag doet. En dan, eindelijk, wordt het huis in het buitengebied van Broken river - waarvan niet alleen de rivier 'broken' is - gekocht door Karl, een beeldend kunstenaar die er samen met zijn vrouw Eleanor en dochter Irina gaat wonen. Dat er in het verleden een dubbele moord is gepleegd, op hun terrein weten ze. Zowel Eleanor als Irina trachten, met de online hulp van anderen om de moord alsnog op te lossen en tegelijkertijd te achterhalen waar de dochter van het vermoorde stel is gebleven. Als Irina haar denkt te hebben gevonden en dat bekend maakt, zet ze meer in gang dan haar lief is.

Karl, Irina, Eleanor, Louis en één keer de al dan niet teruggevonden dochter Sam, vertellen afgewisseld met de observer – die na verloop van tijd meer bewegingsvrijheid en een hoofdletter krijgt – wat zij meemaken en wat er in hun verleden gebeurd is. Stukje bij beetje wordt duidelijk wat zich bij het huis heeft afgespeeld al die jaren geleden, terwijl tegelijkertijd de gebeurtenissen in het heden almaar gevaarlijker worden om uiteindelijk Coen-brothersachtig te escaleren: genadeloos, gewelddadig en bloederig. Dit zou het perfecte einde van een origineel verteld verhaal zijn geweest, ware het niet dat de Observer nog nieuwsgierig is naar het wel en wee van een aantal randfiguren, terwijl de rest van de personages en zijn lezers – geheel terecht – klaar zijn met het verhaal.

Gerecenseerd voor Hebban.nl

View all my reviews

maandag 28 augustus 2017

Ik, moordenaar van Antonio Altarriba en Keko

Ik, moordenaarIk, moordenaar by Antonio Altarriba
My rating: 4 of 5 stars

Niet een boek om vrolijk van te worden, met een tamelijk nare hoofdpersoon. Beide is al vanaf de eerste pagina duidelijk, zoals hieronder te zien is.


En ja, het is die man in die lange jas, die man die op het derde plaatje van het boek een toevallige passant van het leven beroofd, wiens metgezel je bent gedurende bijna 140 zwart(gallig)e bladzijden.

Enrique Rodríguez Ramírez is zijn naam en hij doceert kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Baskenland. Hij vindt zichzelf een kunstenaar en in zekere zin heeft hij gelijk. Hij leidt een studiegroep die ‘Lichamelijk geweld in de westerse schilderskunst’ onderzoekt aan de hand van het werk van Bruegel, Grünewald, Goya, Rops, Dix, Grosz, Ensor, Munch en Bacon. Maar waar deze schilders zich beperkten tot het doek en de verf, gebruikt Ramirez de wereld om zijn werk in aan te brengen, zoals hierboven te zien is. Met als resultaat....


Hij gaat uitermate zorgvuldig te werk en zorgt ervoor dat het kunst om de kunst is en blijft. Zijn slachtoffers/modellen hebben geen connecties met hem, hij wordt niet beter van hun dood, hij voorkomt op alle mogelijke wijzen dat zijn aanwezigheid op de plaats delict gedetecteerd kan worden door zo weinig mogelijk sporen nat te laten. Maar ondanks zijn zorgvuldigheid komt hij in de problemen...

Ik, moordenaar vertelt het verhaal in zwart en wit, met bloedrode uitzonderingen die daardoor natuurlijk extra in het oog springen. Een fascinerend naar verhaal, vol nare personages en naargeestige kunst en kunstenaars dat het beste op 31 oktober gelezen kan worden...

View all my reviews

zondag 6 augustus 2017

Feyenoord van Willem Vissers en Bart Vlietstra

Feyenoord: De eerste van de eeuwFeyenoord: De eerste van de eeuw by Willem Vissers
My rating: 4 of 5 stars

Willem Vissers is geen Feyenoordsupporter, maar onafhankelijk journalist, zo zegt hij in een interview, maar hij houdt wel van volksclubs en de wijze waarop de aanhangers van zulke clubs door het vuur lijken te willen gaan voor hun club. En tegelijkertijd vindt hij die overgave soms wat griezelig. Dat laatste weerhield hem er echter niet van om in maart 2017 enthousiast in te gaan op het voorstel van zijn collega bij de Volkskrant, Bart Vlietstra, om 'een boekje te maken over Feyenoord'. Maar... het boekje zou alleen worden uitgebracht als Feyenoord kampioen zou worden. Het werd dus best spannend voor beide heren, toen Feyenoord besloot om het op de aller-, allerlaatste wedstrijd van het seizoen aan te laten komen...

'Het boekje' staat vol met verhalen over spelers van de huidige selectie, door en met spelers van voorheen, bekende en minder bekende supporters en allerlei andere mensen die - volgens Vissers en Vlietstra - iets zinnigs over Feyenoord en dit kampioenschap zeggen. Dat levert prachtige stukken op, zoals het stuk van Eljero Elia (die zijn naam te danken heeft aan de zanger Al Jarreau) maar het levert daarnaast regelmatig een paar bladzijden nietszeggend geneuzel op. Zoals bijvoorbeeld van Leonardo, een mislukte ex-voetballer van Feyenoord, of het interviewtje met Louis van Gaal. Op de vraag of het toeval was dat hij veel Feyenoorders en voormalige Feyenoorders gebruikte tijdens het WK in Brazilië, antwoordde Van Gaal:
Ik heb altijd gekozen voor het totale mens-principe waarin de kwaliteit van de speler en het systeem waarin ik wilde spelen, de belangrijkste rollen opeisten. Dus het is toeval. 
Nietszeggend, voorspelbaar en twee pagina's aan ruimte innemend die beter aan een ander onderwerp of andere persoon hadden kunnen worden gewijd. Nee, dan het verhaal van Henk Fraser, voormalig speler van Feyenoord en de huidige trainer van Vitesse, over Botteghin. Dat is een fijn stuk om te lezen. Fraser vertelt wat over vroeger, trekt parallellen met en somt verschillen op tussen de verdedigers van toen en nu. Hij doet dat oa via de wedstrijd PSV-Feyenoord waar Botteghin een hoofdrol in speelde:
Maar onder de droge krullenbol is direct na het doelpunt alweer die aparte mimiek zichtbaar; mond open, angstige blik onder ietwat hangende oogleden. 'Hij heeft een hoofd voor een schilderij', zegt Fraser ineens. 'Wolf en ik hadden een moordenaarskop, zeiden ze. Nou, hij niet'.
Lachend: 'Maar dat zijn vaak de ergste.'
De omgekeerde Mourinho is een ode aan de trainer, Giovanni Christiaan van Bronckhorst, waarin een klein detail opvalt wanneer aandacht wordt besteed aan de hardheid van de altijd zo aimabele van Bronckhorst: hij is het geweest die Feyenoordtalent Boëtius de deur wees. Even verderop roemt El Ahmadi, de oogstrelend harde dirigent van het middenveld van Feyenoord, in 'zijn hoofdstuk' Sofyan Amrabat van - toen nog - Utrecht als voorbeeld van een Marokkaanse speler met een sterke mentaliteit in een ander lezenswaardig stuk.
Het is natuurlijk toeval maar zo maken Vissers en Vlietstra ongewild en ongedacht regelmatig bruggetjes naar het komende seizoen dat afgelopen zaterdag (5 augustus 2017) geopend werd met de wedstrijd om de Johan Cruijff schaal. Met Boëtius, met Amrabat, met El Ahmadi en Botteghin als spelers, Gio en Fraser als trainers, maar zonder Elia. En zonder de door El Ahmadi geroemde Dirk Kuyt, maar met Jan-Scharie waar, net als over Varkenoord net zo fijn stuk over is te vinden in Feyenoord, de eerste van de eeuw.

Het is te hopen dat Willem Vissers en Bart Vlietstra, als ze volgend jaar Feyenoord, de tweede van de eeuw uitbrengen, die korte, loze intermezzo's weglaten en uitsluitend die heerlijke lange(re) verhalen de ruimte gunnen. Het eerste hoofdstuk kan ieder geval alvast geschreven worden: Brad Jones, de keeper die Feyenoord de Johan Cruijff schaal bezorgde. De eerste van de eeuw.

Gelezen en gerecenseerd voor Hebban.nl

View all my reviews

zaterdag 22 juli 2017

Het verslag van Brodeck 1/2 De Anderer van Manu Larcenet

De Anderer (Het verslag van Brodeck, #1)De Anderer by Manu Larcenet
My rating: 5 of 5 stars

Een boekverfilming loopt vaak uit op een teleurstelling omdat er bijvoorbeeld te veel van het verhaal is weggelaten of omdat de personages anders zijn - uiterlijk én in lichaamstaal - dan je je had voorgesteld. Dat gevaar loop je ook met een verstripte versie van een boek. Maar Manu Larcenet durfde het toch aan om Het verslag van Brodeck van Philippe Claudel, gepubliceerd in 2007, opnieuw te vertellen. Op zijn eigen manier, want Larcenet pakt het anders aan dan Dick Matena bij onder andere De avonden van Gerard Reve of Kaas van Willem Elsschot en andere (inter)nationale klassiekers. Larcenet neemt de tekst niet integraal over en maakt daar tekeningen bij, nee, Larcenet maakt zijn Verslag van Brodeck, en dat begint zo:



Een man, Brodeck zoals later zal blijken en de lezer van het oorspronkelijke Verslag zal vermoeden, loopt door het bos en bereikt uiteindelijk een herberg waar zich een massa mannen heeft verzameld. Dat daar, in die herberg, niets vrolijks valt te verwachten wordt al vanaf de eerste pagina aangekondigd in tekeningen die uit zwart gesneden lijken te zijn. Het is somber, de mens is nietig, en die zwarte kat voorspelt niets goeds.

Claudel vertelt wat er gebeurt als Brodeck binnenkomt als volgt: 'Toen ik de herberg binnenkwam, waren bijna alle mannen van het dorp er; ze hadden zulke donkere blikken en stonden er zo roerloos bij dat ik meteen begreep wat er gebeurd was. Orschwir deed de deur achter me dicht; toen liep hij op me af. Hij trilde een beetje. Hij boorde zijn grote blauwe ogen in de mijne alsof hij me voor het eerst zag. Mijn maag begon zo tekeer te gaan dat ik dacht dat mijn hart zou verzwelgen; toen keek ik naar het plafond, alsof ik er dwars doorheen probeerde te kijken om de kamer van de Anderer te zien, en ook de Anderer zelf, met zijn bakkebaarden, zijn dunne snorretje, de schaarse krullen die vanaf zijn slapen omhoog wezen en zijn vollemaansgezicht als van een dik ongehoorzaam kind; heel slapjes vroeg ik: 'Jullie hebben hem toch niet...?'

En Larcenet laat zien wat er gebeurt als Brodeck binnenkomt:



Met zulke tekeningen heb je - inderdaad - geen woorden nodig. De dreiging is tastbaar en donker: met de Anderer is het niet goed afgelopen. Dat blijkt woordenloos uit alles.

Brodeck wordt gevraagd om feitelijk, zonder iets weg te laten of te veranderen, de gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden en die hebben geleid tot de dood van de Anderer, op te schrijven, zodat 'degene die het leest ons begrijpt en vergeeft'. Hij, Brodeck, zelf een nieuwkomer in dit dorp, stemt na enige tegenwerpingen toe. En dan volgt in flashbacks niet alleen het verhaal van de Anderer die drie maanden geleden zijn intrek in deze herberg heeft genomen, maar wordt tevens onder meer duidelijk wat Brodeck allemaal heeft meegemaakt, omdat hij naast de feitelijke versie voor de dorpsbewoners zijn eigen versie van de gebeurtenissen opschrijft. En die laatste versie beperkt zich niet tot de afgelopen drie maanden. Niet alles wordt echter uit de doeken gedaan, want er is voor gekozen om Larcenets versie van Het verslag van Brodeck in twee delen uit te brengen. Dit deel, dat de titel De Anderer heeft gekregen, laat zien wat de komst van de Anderer aanricht in het dorp, zonder dat de Anderer veel in beeld of aan het woord is. Deel 2, met als titel Het onzegbare, verschijnt binnenkort: 6 september 2017.

Niet alleen heeft Larcenet het inktzwarte verhaal prachtig weergegeven in indrukwekkende, inktzwartwitte tekeningen, maar ze komen schitterend tot hun recht op de halve pagina’s van oblongformaat. Deze Het verslag van Brodeck zal absoluut iedereen weten te bekoren, inclusief degenen die het verhaal al kennen, omdat de tekeningen subliem zijn en het verhaal - na tien jaar - niets van zijn kracht of actualiteit heeft verloren.


Gelezen en gerecenseerd voor Hebban.nl

View all my reviews

zondag 2 juli 2017

Van Kuip naar Coolsingel van Robert van Brandwijk en Steven van der Hoeven

Van Kuip naar CoolsingelVan Kuip naar Coolsingel by Robert van Brandwijk
My rating: 5 of 5 stars


Eenmaal binnen, hoog op de eerste ring, kregen Feyenoord en De Kuip me definitief in hun greep. Het was niet eens de wedstrijd (12-2) die me trof, maar meer nog de combinatie met de grootheid van zo'n gebouw met 55.000 mensen erin. Badend in het licht, een podium met elf helden [...] een kuip waarin het geluid aanzwelt en blijft hangen, verzamelplaats voor mensen met een grote liefde die hen bindt: Feyenoord. Het werd de avond van mijn leven.

Dat klinkt nogal melodramatisch, nietwaar? Toch beschrijft Robert van Brandwijk hier precies wat vele anderen is overkomen en nog steeds overkomt. Eenmaal binnen en onderdeel van het Legioen, raken de meesten voor het leven besmet met het Feyenoordvirus. Bovendien is dit de laatste wedstrijd dat Van Brandwijks vader Feyenoord kon aanmoedigen in de Kuip, want de vergevorderde (en voor zijn kinderen verborgen gehouden) alvleesklierkanker maakte het hem daarna onmogelijk om nog een keer het stadion te bezoeken. Van Brandwijk is ervan overtuigd dat zijn vader hem en zijn zus, daar en toen, officieel tot lid van het Legioen heeft benoemd door op het voorterrein van de Kuip een staf in de vorm van een roodwitte vlag op een stokje en scepter in de vorm van een scheepstoeter aan te schaffen.

Ook Steven van der Hoeven heeft een verhaal over zijn eerste bezoek aan De Kuip. Samen met zijn voetbaltrainer die "jongens van mijn voetbalvereniging op trainingen van Feyenoord trakteerde" bezocht hij op 22 mei 1993 Feyenoord - Willem II. Het was de wedstrijd waarbij Mike Obiku zijn handen openhaalde aan het hek, nadat hij daar juichend in geklommen was. Over de voetbaltrainer die hem deze wedstrijd schonk schreef Van der Hoeven een boek, Je ogen verraden je, dat in 2011 verscheen. Dat boek verscheen nadat hij had moeten besluiten om even geen aandacht meer aan Feyenoord te besteden, omdat niet alleen Feyenoord in de periode na het winnen van de UEFA Cup langzaam afgleed. Van der Hoeven gleed mee af: "Mijn leven met Feyenoord stopte voordat mijn leven met Feyenoord mij zou stoppen." In 2007 keert hij terug naar de Kuip, ditmaal met zijn vader en een jaar later verschijnt zijn eerste wedstrijdverslag op Feyenoord.nl.

Van Brandwijk en Van der Hoeven leveren in Van Kuip naar Coolsingel geen journalistiek verslag van de resterende wedstrijden van Feyenoord in het seizoen 2016-2017, waarbij begonnen wordt met Feyenoord - PSV (waar geen voetballiefhebber ooit nog het tweede doelpunt van Feyenoord zal vergeten!). De wedstrijden vormen de achtergrond of zijn aanleiding voor de verhalen van voorheen en nu, van en over supporters, grote spelers van weleer, familie en vrienden. Het zijn warme, ontroerende en hilarische verhalen waarvan elke Feyenoorder zal genieten omdat zij zich er in zullen herkennen. Zoals op 19 maart 2017 als Steven en zijn neef Thomas in de bioscoop kijken naar SC Heerenveen - Feyenoord en het volgende wordt uitgewisseld tijdens de eerste helft:

'Na Go Ahead Eagles lag ik ook wakker, zegt hij [Thomas]. 'Die stonden zelfs laatste. Ik probeer dat te begrijpen. Snap jij het? Ikke niet.' Ik ook niet. Wat ik wel begrijp, is dat Thomas na Sparta-uit had gehuild. Zelf had ik de frustratie proberen te onderdrukken met Manchester by the sea  in Lantaren Venster, maar in die film ging er ook van alles stuk.

Dat begrijpt iedere Feyenoorder. Geen verdere uitleg nodig.

In het Algemeen Dagblad van zaterdag 1 juli 2017 zegt Giovanni van Bronckhorst in een interview: "[...] maar ik heb in Spanje ook lekker een paar weken rustig aan gedaan hoor. Ik heb al die kampioensboeken eens rustig zitten doorbladeren. Dat was mooi, maar maandag gaan we het afgelopen seizoen parkeren.’’
Van Kuip naar Coolsingel zat vast en zeker bij die kampioensboeken. Het fijne van supporter zijn, is dat wij het afgelopen seizoen niet zo snel hoeven te parkeren, maar gewoon door kunnen gaan met genieten dankzij dit boek vol kleurrijke, hartverwarmende verhalen over mensen met een roodwit hart.

Gelezen en gerecenseerd voor Hebban.nl

View all my reviews

zaterdag 1 juli 2017

Transmetropolitan

Het was 7 maart 2016 en in de Britse The Guardian stond een stuk over een strip: Transmetropolitan: the 90s comic that's bang up-to-date on Donald Trump, met daaronder: de serie van Warren Ellis is 20 jaar oud, speelt zich 200 in de toekomst af – en vertelt je alles over de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016. Hoe kan dat dan? Een strip van twintig jaar terug, die 'bang up-to-date' de opkomst en, zo blijkt later, de verkiezingswinst van Donald Trump voorspelt?

Transmetropolitan is een stripserie geschreven door Warren Ellis en getekend door Darick Robertson. De serie is uitgebracht door Vertigo, een in 1993 opgerichte imprint van DC Comics. Vertigo brengt stip(serie)s uit die zich vooral richten de oudere jongeren en volwassen lezers en daarom staat op elke cover "Suggested for mature readers" te lezen. De strips die door Vertigo worden uitgebracht schuwen onderwerpen als (gedetailleerd afgebeeld) geweld, drank- en drugsgebruik, seks, e.d. geenszins. Integendeel. Naast Transmetropolitan zijn onder andere V for Vendetta, Hellblazer, Preacher, The Books of Magic, Sandman, 100 Bullets, Doom Patro, Swamp Thing, Y: The last man en Lucifer door Vertigo uitgegeven.
Het feit dat Transmetropolitan door Vertigo en niet door DC Comics is uitgegeven, maakt al duidelijk dat het verhaal waarin Spider Jerusalem, journalist extraordinair, vertelt over en ronddwaalt in zijn wereld niet geschikt is voor jeugdige lezers.

Spider Jerusalem, journalist extraordinair, gepokt, gemazeld en kapot gemaakt door het leven in The City en zijn inmiddels ingevroren vrouw, wordt gedwongen om van zijn toevluchtsoord hoog op een berg af te dalen en terug te keren naar de stad en zijn werk. Het is verkiezingstijd en het is hard tegen hard. The Beast is de zittende president, een bonk van een vent die zijn bijnaam waardig is: hij is een afschuwelijke bully, is zeer autoritair - iets dat overigens door zijn volgers zeer op prijs wordt gesteld - en is een misogynist. Kortom, hij vertegenwoordigt zoals The Guardian het zo mooi verwoordt: "the very worst aspects of modern political life – and embodies all the horrifying ignorance visible in Donald Trump."

Zijn tegenstrever is Callahan, bijgenaamd The Smiler, die ogenblikkelijk doet denken aan Tony Blair en daar waarschijnlijk op gebaseerd is. The Smiler is de man die vriendelijk lijkt, het beste met je voor lijkt te hebben, maar ondertussen het 'gewone volk' een poot uitdraait ten faveure van rijke mensen en grote bedrijven. Maar maak van Callahan een vrouw en deze afbeelding die een jaar geleden in een discussie op Reddit verscheen onder de titel "I saw a similarity to Transmetropolitan..." is niet zo vergezocht.


Transmetropolitan houdt zich echter niet zestig afleveringen lang uitsluitend bezig met deze verkiezing; meestentijds speelt dat op de achtergrond en pas vlak voor en tijdens de verkiezingen kan Spider er niet meer omheen en moet hij er wel exclusief aandacht aan besteden. Tot die tijd, maar ook daarna, laat Spider zien wat er allemaal gebeurt in The City, brengt misstanden en misdaden aan het licht, waardoor hij zowaar uitgroeit tot een held van het volk. Zeer tot zijn chagrijn, want daar zit hij niet op te wachten. Toegegeven een beter appartement, wat meer geld om aan drugs en drank uit geven is bijzonder prettig, maar het werk en vooral de plek waar hij het werk moet doen, The City, haat hij vol liefde. Of heeft hij vol haat lief, het is maar net hoe zijn bril staat.


Wat Spider vooral laat zien, is dat het niet de politici zijn die het leven tot een hel maken, maar dat het het volk zelf is. Het interesseert niemand ook maar iets wat een ander aangedaan wordt, of wie er aan het roer van The City staat, zolang ze zichzelf maar kunnen vermaken met drugs, drank, of andere geestverruimende maatregelen, en eindeloos op de bank naar de tv kunnen staren of zich verdrinken in een of andere sekte. Spider doet er net zo hard aan mee, maar ontkomt er niet aan, hoezeer hij zijn best ook doet, om zich zo nu en dan druk te maken over misstanden.

De parallellen met de huidige tijd zijn overduidelijk, en Transmetropolitan verdient alleen al daarom een plekje naast 1984 van George Orwell, Brave New World van Aldous Huxley en The handmaid's tale van Margaret Atwood. Wat Transmetropolitan onderscheidt van deze boeken is de gedetailleerde kleurrijke wijze waarop The waanzinnige City verbeeld wordt. In felle kleuren slaat het leven, de dood, een enkele keer de schoonheid, maar vooral het lijden en de algehele misère je in je gezicht. Warren Ellis mag dan een scherpe pen hanteren, Darick Robertsons penseel doet daar niets voor onder. Leest, kijkt, huivert en wordt (of blijf) wakker!

Transmetropolitan bestaat uit zestig strips, die ook te verkrijgen zijn in deze tien delen:
  1. Back on the Street (#1-6)
  2. Lust for Life (#7-12)
  3. Year of the Bastard (#13-18)
  4. The New Scum (#19-24)
  5. Lonely City (#25-30)
  6. Gouge Away (#31-36)
  7. Spider's Thrash (#37-42)
  8. Dirge (#43-48)
  9. The Cure (#49-54)
  10. One More Time (#55-60)

maandag 5 juni 2017

Ik bid de liefde hertaald door Elvis Peeters

Ik bid de liefdeIk bid de liefde by Hendric van Veldeke
My rating: 4 of 5 stars







XIII
Man seit al vür wâr
nu manic jâr,
diu wîp hazzen grâwez har.
daz ist mir swâr
      Und ist ir misseprîs,
     diu lieber habet ir amîs
     tump danne wîs.


Diu mê noch diu min,
daz ich grâ bin,
ich hazze an wîben kranken sin,
daz niuwez zin
     Nement vür altez golt.
     si jehent, si sîn den jungen holt
     durch ungedolt.
Hendrik van Veldeke, ook wel 'bekend' als Henric van Veldeke(n) of  Heynric van Veldeke(n) of Heinrich von Veldeke, geboren in - hoe kan het ook anders - Veldeke ergens halverwege de 12de eeuw, schreef vele liederen. Hij is de eerste schrijver van de Lage Landen waarvan we weten wat hij allemaal geschreven heeft of zoals het op de binnenflap staat: "Zoals de Grieken Homerus hebben en de Italianen Dante, zo hebben wij in de Lage Landen Veldeke. Hadewijch, Vondel en Bredero mogen dan oud en groot zijn, Veldeke is de eerste. Verder teruggaan is niet mogelijk."
Zijn liederen, of minnedichten, lijken echter in een vreemde taal geschreven te zijn en zijn daarom lastig te ontcijferen. Dat is jammer, want zoals door Frank Willaert in het nawoord wordt uitgelegd, hebben we hier met een bijzondere dichter te maken. Eentje die op het oog en bij eerste lezing perfect past in de hoofse traditie van die tijd, maar die bij nader inzien regelmatig de spot lijkt te drijven met die traditie. Neem bovenstaand gedicht, dat door Elvis Peeters als volgt is 'hertaald':
XIII

Men houdt voor waar
al menig jaar:
vrouwen haten grijzend haar.
Dat valt mij zwaar.
     En zij, ze toont zich min
     die vriendjes kiest die in en in
     dom zijn en niet slim.

Daarom, ik word al meer of min
voor grijs aanzien.
Ik haat de vrouwen in die zin
dat ze nieuw tin
     kiezen voor oud goud.
     Zo blijkt: jeugd is wat hen bezighoudt,
     hun lust is boud.
Hoe modern kan een 12de eeuwse dichter zijn? Veldeke blijkt niet alleen over een scherpe blik en pen te beschikken, hij laat ook regelmatig zien over humor te beschikken, zoals uit het achtentwintigste minnedichtje blijkt.
Ir stüende baz, daz sî mich trôste,
     danne ich durch sî gelige tôt,
wan sî mich wilent ê getrôste
     ûz maniger angestlîcher nôt.
         Als sîz gebiutet, ich bin ir tôte,
         wan jedoch sô stirbe ich nôte.

Mij troosten zou haar beter passen,
     dan dat ze mij de dood in jaagt,
want vroeger was zij opgewassen
     tegen zoveel leed dat aan mij knaagt.
         Toch, als zij het vraagt, sterf ik vandaa.
         Maar niettemin, ik sterf niet graag.
Peeters vertaalt de gedichten van Veldeke zo goed, dat het lijkt alsof Veldeke een hedendaagse dichter is die de spot drijft met de dichters van weleer die zo leden aan de hoofse liefde. Veldeke houdt van de natuur, van lijven, vrouwen, liefde, genieten en lachen, kortom van het leven en Peeters geeft ons die levenslust inclusief knipogen met liefde door.
Wie in de liefde zo is opgevoed
     dat hij de liefde dienen kan,
en voor de liefde moeite doet,
     hij is echt een zalig man!
Van liefde komt altijd iets goeds,
de liefde geeft een rein gemoed,
     wat zou ik zonder liefde dan?


Ik bemin haar, al krijg ik geen dank,
     ik weet, haar liefde is pompklaar.
Gaat mijn liefde, denk je, mank,
     dan is elke liefde de sigaar.
Ik zeg haar voor mijn liefde dank,
haar liefde geeft mijn lied zijn klank.
     Dom is hij die meent: dat is niet waar.
Gelezen en gerecenseerd voor Hebban.nl

View all my reviews