donderdag 31 december 2015

Jheronimus van Marcel Ruijters

JheronimusJheronimus by Marcel Ruijters
My rating: 5 of 5 stars








Bijna sprakeloos... geweldig en passend boek om 2015 mee af te sluiten en het Jeroen Bosch-jaar (Bosch500) mee te beginnen.




View all my reviews

Hebban Reading Challenge 2016 (#hrc2016) tips

Zojuist las ik Confucius, Nietzsche, and Wolf Totem dat door Mark Rowlands, auteur van het ontroerende, en tot nadenken stemmende De filosoof en de wolf: lessen over liefde, dood en geluk, op Facebook gedeeld werd, waardoor ik, voor de zoveelste keer, herinnerd werd aan het fenomenale Wolventotem van Jiang Rong. Ik weet dat er inmiddels een film van is gemaakt, maar ik heb tot nu toe niet de moed kunnen verzamelen om de film daadwerkelijk te gaan bekijken. Ik denk dat ik het toch maar moet doen... ooit.

In 2008, enige tijd nadat ik het gelezen had, schreef ik onder andere: Prachtig, zoals de religie of filosofie of - zo je wilt - de symboliek van de nomaden ervoor zorgt dat de steppe de steppe blijft en ervoor zorgt dat je je grootste vijand, tevens als je grootste medestander, zelfs totem beschouwt. Deze religie/filosofie in zijn context, in zijn tijd heeft zin... zoveel zin dat het werkt voor allemaal: de mensen, de wolven, de gazellen, het gras, de muizen, de koeien, schapen en paarden van de nomaden. Alles houdt elkaar in evenwicht. Totdat de mens, in dit geval de (han-)chinezen het eigenlijk allemaal maar jammer en verspilling vinden. Zo weinig mensen, zoveel land, dat moet beter kunnen.

Het resultaat van dat 'beter kunnen' wordt door Jiang Rong zo intens beschreven dat het bijna fysiek pijn doet en je eigen machteloosheid vrijwel ondraaglijk is. Het is om die reden dat ik de film vooralsnog niet wil zien. Ik zie enorm op tegen het ondergaan van diezelfde gevoelens. En, eerlijk is eerlijk, de voornaamste reden is dat ik ongetwijfeld weer herinnerd wordt aan het verlies van een van mijn allerbeste, allertrouwste en allergrootste vriendinnen: Bor.

DSC01223.JPG.opt429x571o0%252C0s429x571%
Nee, Bor was geen wolf, zoals in het geval van Chen Zhen, en ook geen Brenin, zoals in het geval van Mark Rowlands, maar wel een verre nicht van beide.

Twee boeken dus, die ik uit eigen ervaring van harte kan aanraden, omdat ze allebei gaan over leven en over overleven, over vriendschap, dood, geluk, verlies, liefde, pret, genieten, boosheid, natuur, filosofie, wreedheid, sublieme schoonheid, gemis, vriendschap, en vrienschap. En wolven.

Noteer dus bij
- een boek dat je niet absoluut niet wilt lezen of 
- een boek dat verfilmd is of 
- wie weet, bij een boek van een auteur met jouw initialen of 
- een waargebeurd boek of 
- een boek met een titel van maar één woord of 
- een boek dat zich afspeelt op een ander continent of 
- een boek van een auteur waar je nog nooit van gehoord hebt of 
- een boek waarvan je moet huilen of 
- een historisch boek of 
- een boek met een ongelukkig einde of 
- een magisch boek (okee, dat rekt de categorie een beetje op...) of 
- een vrije keuze


het overdonderende Wolventotem van J. Rong. Het heel andere, maar toch hetzelfde, De filosoof en de wolf: lessen over liefde, dood en geluk van Mark Rowlands past in een aantal van bovenstaande categorieën, maar ook in
- een non-fictie boek of
- een boek met een enorm lange titel

Bovendien, afhankelijk van hoe je 'romantiek' wilt invullen, kunnen beide boeken ook nog geplaatst worden in een boek vol romantiek of een romantisch boek van een mannelijke auteur, en als je voor biografie ook autobiografie mag lezen komt ook een biografie nog in aanmerking.

Kortom, er is geen enkele reden te verzinnen om deze boeken NIET in je Reading Challenge op te nemen!

zondag 13 december 2015

Joris Laarman en David Bowie in het Groninger Museum

Vandaag bezoek ik samen met Dorien het Groninger Museum om David Bowie is te aanschouwen. Omdat we pas tussen 13:00 en 14:00 uur naar binnen kunnen, vermaken we ons eerst in de andere delen van het museum


Het Joris Laarman Lab is het eerst aan de beurt en maakt van het begin af aan een verpletterende indruk op mij. Wie wil nou niet zo'n boekenkast hebben, bijvoorbeeld?


De volgende zaal bevat stoelen, allemaal anders terwijl het model van de stoelen hetzelfde is. Achter de stoelen, op de wand, zijn de diverse vormen te zien waaruit de stoelen zijn samengesteld.




Joris Laarman vertelt in Kunststof van 23 november 2015 over zijn 3D geprinte brug, die dan wel niet in levende lijve in het museum te zien is, maar wel een van zijn Dragon Benches, die op min of meer dezelfde wijze gemaakt is.


Links op de wand (hieronder) is Heatwave, te zien. Heatwave is een "radiator die lijkt op een 'over de top' barokke wandsculptuur[..]." In Opium, uitgezonden op 3 december vertelt hij daar o.a. over.


Over deze radiator is te lezen dat "Joris Laarman niet bang was voor dit soort vormgevingskwesties. Maar het werk ging over meer dan alleen vorm. Door zijn uitbundige krullen heeft de Heatwave etra veel oppervlak en is daardoor efficiënter in zijn warmteafgifte dan wanneer er een minimalistische vorm was gebruikt. Zo maakte Laarman op ingenieuze wijze duidelijk dat het begrip 'functionalisme' in de loop van de tijd soms een hol stijlbegrip was geworden. De radiator werd aanvankelijk door het Nederlandse designcollectief Droog als elektrische radiator in productie genomen en wordt tegenwoordig in een warmwatervariant door de Belgische firma Jaga geproduceerd."


Zoals hierboven te zien is, zijn er nog veel meer ontwerpen van dichtbij te bewonderen. Het Joris Laarman Lab is tot 10 april te zien in het Groninger museum; het is de reis naar het noorden des lands meer dan waard.

In een ander deel van het museum verlustigen we (Dorien en ik) ons nog even aan postmodern meubilair van onder andere Ettore Sotsass (Carlton boekenkast) en Peter Shire (Bel Air leunstoel).


Na een overheerlijke 'vega sandwich lunch' in het restaurant is het tijd om onze bij binnenkomst al opgehaalde munt om te ruilen voor een koptelefoon met zender en de Bowie-tentoonstelling te bekijken en beluisteren.


Voor liefhebbers en fans van David Bowie geldt waarschijnlijk dat de reis naar Groningen de moeite waard is, maar ik kan er geen foto's van laten zien om dat te bewijzen, want er mag niet gefotografeerd worden. Bovenstaande is dan ook de enige die ik gemaakt heb... En ik kan vertellen dat het er behoorlijk druk en warm was.


Oh. Dat is waar ook. Natuurlijk heb ik nog wat aan mijn boekenverlanglijst toegevoegd.... die is nog niet zo lang, dus daar kan rustig nog wat bij.


maandag 30 november 2015

Kuipkoorts van Ronald Giphart en Rob van Scheers

KuipkoortsKuipkoorts by Ronald Giphart
My rating: 5 of 5 stars

Is Feyenoord uniek? Is het Legioen uniek? De Kuip? De helden van de club? Bevat Kuipkoorts unieke verhalen, of is het mogelijk om dezelfde verhalen te vertellen over andere clubs en hun aanhangers. Zet iedere supporter die niet zelf in het stadion aanwezig kan zijn, de tv uit als haar club met twee nul achter komt te staan? Niet omdat zij bijgelovig is, maar net als Rob & Ronald ervan overtuigd is dat haar club beter presteert als zij niet naar de wedstrijd kijkt? Gaat zij ook eerst de uitslag controleren alvorens te besluiten naar Studio Sport te kijken. En mijdt zij bij een verlies ook niet alleen dat programma, maar alle media tot pakweg het volgende weekend?
Of is Feyenoord uniek, omdat - zoals Anna Enquist aan Ronald & Rob uitlegt - we hier toch te maken hebben met De Eerste Club In De Geschiedenis Van Het Nederlandse Voetbal Die De Europacup I Won.[...] Al snapte ze ook wel dat juist door het winnen van de Europacup en de Wereldcup het toenmalige Feyenoordelftal alle daaropvolgende generaties met een enorm probleem heeft opgezadeld. 'Hoe moet je dat succes nog overtreffen? Het niveau waarop Feyenoord de afgelopen tien jaar voetbalde, heeft met die gloriejaren helemaal niets te maken, al denken de supporters van wel.'

Het antwoord daarop is niet in Kuipkoorts vinden, behalve - wellicht - voor supporters van andere voetbalclubs. Net als het antwoord op het waarom van het rampzalig slechte einde van het seizoen 2014-2015 niet te vinden is in dit boek, hoewel Ronald & Rob daar, wie weet, een rol in hebben gespeeld. Niets valt uit te sluiten. Zij schreven in 1998 tenslotte De liefde die Feyenoord heet waarin het resultaat van een seizoen lang samen met een gast de thuiswedstrijden van Feyenoord bekijken en becommentariëren was opgenomen. Dat was geen best seizoen: eind oktober werd de toenmalige trainer ontslagen, nadat achtereenvolgens uit van Groningen, Willem II en de aartsrivaal was verloren. Die laatste wedstrijd bezegelde het lot van Arie Haan, maar het seizoen kwam nooit meer goed. Vierde eindigde Feyenoord toen.

Dit keer starten Rob & Ronald niet aan het begin van het seizoen, maar op 14 december 2014 met nog drie wedstrijden te gaan tot de winterstop. Feyenoord speelt thuis tegen AZ en Ronald & Rob hebben het echt naar hun zin. Sterker nog: De eerste twintig minuten van Feyenoord-AZ zijn misschien wel de mooiste twintig minuten die we in De Kuip hebben meegemaakt. Althans, dit seizoen. Feyenoord speelt tikkitakki-oppermachtig en blaast die Alkmaarse gatenkaaskoppen van het veld.[...]Dit is het beste Feyenoord aller tijden! Dan...
Scoort AZ.
Precies zoals een voorspelbaar Feyenoord-potje gaat.
Bummer.
En AZ scoort nog een keer.
Andermaal een bummer. Nu staan wij dus achter met 0-2.
'Nou lekker dan,' zegt een van ons.
'De wassende wateren des onheils kolken over de boorden van De Kuip, en dat uitgerekend op onze terugkomdag...' , zegt de ander.
'Wacht Rob, die schrijf ik even op.'

Er is in 16 jaar niets veranderd, constateren ze. In de rust vragen ze zich af of het wellicht beter is, in het belang van de club, om nooit meer naar een wedstrijd van Feyenoord te gaan. Sterker nog, ze overwegen een soort Paard van Troje-achtige actie om zich voor te doen als 020-fans en zo het onheil en de rampspoed een andere, noordelijker gelegen plaats te geven. Na de rust verwachten Rob & Ronald dat het legioen zich steeds misnoegder zal gaan opstellen - zoals gebruikelijk was in 'hun tijd' - maar niets is minder waar! Ook Ronald & Rob worden uiteindelijk gegrepen door de opbeurende mindfullness van positiviteit en als Feyenoord dan ook nog in de allerlaatste extra speelminuut op gelijke hoogte komt met AZ is het kampioenschap dan wel buiten bereik, maar toch iedereen tevreden. Het plan gaat door, het boek zal er komen, en dit wordt een geweldig seizoen.

Was dat laatste waar geweest, dan waren Rob & Ronald op 17 mei 2015 klaar geweest en de laatste hoofdstukken over de wedstrijden in april en mei vast een stuk langer. Het seizoen loopt echter zo treurig en triest af, dat niet gestopt kan worden. In Kuipkoorts moet de koorts weer oplopen, en dus besluiten ze, in overleg met de uitgever, door te gaan. Tot Feyenoord daar staat waar het hoort. Bovenaan.
Daarom bevat Kuipkoorts niet een half seizoen maar een bijna-kalenderjaar vol heerlijke Feyenoordervaringen, met zowel downs als ups, verluchtigt met door potlood uit het papier gehouwen Feyenoordkoppen, afgesloten met een epiloog als uit een koortsdroom. Het is niet alleen de daarin beschreven gebeurtenis die een koortsachtig mooi einde oplevert, maar het illustreert daarnaast uitstekend het participerende schrijverschap van beide heren. Voor even en voor slechts de tweede keer in het boek laten zij het licht-irritante alles ironiserende moppentrommel-toontje waarvan alleen mede-supporters zich mogen bedienen, varen:
El Ahmadi bezorgt de bal hard in de zestien, richting Kuyt, en dan gebeurt het. Met een onnavolgbare carambole weet Joël Veltman zijn eigen (ingevallen) keeper Cillessen te verschalken: 1-0.
Dat zijn de mooiste.
De eerste overwinning op Ajax sinds 29 januari 2012 is een feit, de match van John Guidetti. Sterker nog, de tweede overwinning in de afgelopen 24 klassiekers is een feit.
Lucky Feyenoord.
Ook dat nog.
Niets meer aan doen.

Lekker puh. Op naar de Coolsingel. I hope you'll be back, Ronald & Rob.

Gerecenseerd voor De Leestafel non-fictie

View all my reviews

maandag 16 november 2015

Zo word je een geweldige dichter van Ellen Deckwitz

Zo word je een geweldige dichterZo word je een geweldige dichter by Ellen Deckwitz
My rating: 4 of 5 stars

"Do not underestimate what makes you happy", zei de ex-soldaat
en voorzag de gekleurde pony van een paarse staart

Aan alles is te merken dat Ellen Deckwitz niet voor het eerst over dichten vertelt. Dat blijkt uit wat, hoeveel én hoe graag ze over poëzie en het schrijven ervan vertelt. Hoe word je een geweldige dichter staat vol bruikbare tips zonder saai of ingewikkeld te worden. Zo legt ze in Wat is een gedicht uitermate kort en kernachtig uit waaruit de taal van de poëzie bestaat, nl. regel, strofe, enjambement, symbool, metafoor, rijm, ritme en metrum. Daarna volgen nog een paar alinea's over dichtvormen en beelden, en dat is het dan. Voor meer theorie moet je een ander boek aanschaffen, Deckwitz wil over het schrijven vertellen, hoe je aan originele ideeën kunt komen, hoe je die het beste kunt uitwerken en waar je goede voorbeelden kunt vinden. Goed schrijven begint namelijk met goed lezen.
Deckwitz raadt aan om bloemlezingen te lezen, waarvan De dikke Komrij van Gerrit Komrij en Domweg gelukkig in de Dapperstraat van C.J. Aarts de bekendste zijn,  en vult dat aan met een overzicht van binnenlandse en buitenlandse dichters. Een andere bruikbare leestip is de site literairetijdschriften.org waar diverse aan poëzie gewijde tijdschriften kunnen worden gevonden. Jammer genoeg vergeet Deckwitz de serie Eerste hulp bij het lezen van gedichten in NRC Next te noemen, want ook die serie is een aanrader.

Naast raadgevingen geeft Deckwitz regelmatig schrijfopdrachten die te herkennen zijn aan een kader voorzien van het kopje Aan de slag. In het hoofdstukje over Originaliteit zijn twee schrijfopdrachten opgenomen: lees elke dag en houdt een leeslijst bij. Opdrachten, dus, waarvan verwacht mag worden dat een aankomend dichter daar geen moeite mee heeft. Erg orgineel zijn ze echter niet, maar dat verandert in de daaropvolgende. Formuleren wordt bijvoorbeeld besloten met de opdracht om uit een paar observaties - die het resultaat zijn van Aan de slag (4): verzamelen - te kiezen en die te op te schrijven alsof ze worden uitgesproken door
- een minister-president die de pers toespreekt
- een zeer dronken persoon uit een achterstandswijk
- een zeer dronken persoon uit Wassenaar
- iemand van wie het Nederlands niet de eerste taal is

Een van de aardigste en zeker niet voor de hand liggende suggesties is te vinden in het hoofdstukje Rijmvondst: ga rijmen, omdat het je denken in een andere richting stuurt. De zo gevonden beelden en ideeën kunnen vervolgens weer in een niet-rijmend gedicht worden gebruikt. Of, anders gezegd en vrij naar Reve: "het rijm is niet uitsluitend een beperking, het is ook een bevrijding." Een andere raadgeving, speciaal voor mensen die te kritisch op zichzelf zijn en nooit iets goed genoeg vinden, luidt: schrijf 's morgens vroeg! Die 'innerlijke criticus' is namelijk geen ochtendmens. En voor wie zich zorgen maakt over de originaliteit van een zojuist geschreven gedicht is er de Google-vertaaltoets, of de tip om over borstvoeding op een begraafplaats te gaan schrijven.

Hoe wordt je een geweldige dichter bestaat uit vier delen: Zaken om vooraf bij stil te staan, Een basis maken: over inspiratie, Van idee naar gedicht en De puntjes op de i. Een logische opdeling met korte, duidelijk hoofdstukken waarin bruikbare, verrassende opdrachten en tips staan die helpen om - op termijn - een geweldige dichter van je te maken. Deckwitz maakt haar woorden in de Inleiding waar wanneer ze zegt dat het haar erom gaat dat "je jezelf leert verrassen. Want je bent tot veel meer in staat dan je denkt. Schrijven is op zijn tijd frustrerend, ingewikkeld en zeer teleurstellend. En toch weet ik zeker dat het je heel, heel blij zal maken."

Gerecenseerd voor Hebban.nl

View all my reviews

woensdag 11 november 2015

Superschool van Eric van 't Zelfde

SuperschoolSuperschool by Eric van 't Zelfde
My rating: 5 of 5 stars

28 oktober 2015: Bussemaker laat sociale ongelijkheid onderwijs onderzoeken (NOS.nl).
31 oktober 2015: Zorgen Bussemaker over kansarmen zijn niet serieus te nemen (Volkskrant), Hoe dichten we de kloof in het onderwijs (Trouw), Beste scholen mogen regels laten varen (Friesch Dagblad).
2 november 2015: School moet veel, maar krijgt weinig middelen (Trouw), Zij moeten het écht gaan maken (NRC Next).

Zomaar een paar koppen over onderwijs. Een 'best wel belangrijk' onderwerp, zeker voor de kinderen in Charlois (spreek uit Chaarloos) te Rotterdam. Als Eric van 't Zelfde in mei 2009 begint als directeur van 'de locatie Nachtegaalplein' zijn de eindexamenresultaten van de leerlingen echter bedroevend slecht en heeft de school het predicaat 'zwak'.
In zijn eerste toespraak meldt Van 't Zelfde dat zij zich vanaf dat moment als 'het Schmidtje' van het onderwijs gaan opstellen. Schmidtje is Schmidt Zeevishandel, een begrip in Rotterdam en voor lezers van de jaarlijkse haringtest in het AD. Om op termijn net zulke fantastische resultaten te halen als Schmidt moet Van 't Zelfde op diverse terreinen keihard aan de slag, te beginnen op het terrein van veiligheid, want 'leerlingen die zich veilig voelen, presteren beter en ontwikkelen zelfvertrouwen. Bij docenten die zich veilig voelen, is de kwaliteit van de lessen veel beter.'
Omdat tijd niet een luxe is waarover Van 't Zelfde kan beschikken, moet hij de school veiliger zien te krijgen, terwijl ondertussen van een deel van de docenten afscheid genomen moet worden. 34 veelal uitgebluste, niet voldoende (meer) presterende docenten verlaten de school. Bovendien besluit van 't Zelfde om de op dat moment gehanteerde onderwijsvisie te vervangen: kernteams waarin alle leerlingen van alle niveau's door elkaar zitten, onderwijl de lesstof 'zelf ontdekkend tot zich nemend' onder begeleiding van 'coaches' wordt verboden. Geen competentiegericht of adaptief onderwijs meer, maar 'old school' lesgeven. Geen coaches meer, maar docenten. En 'last but not least' geeft Van 't Zelfde de school haar naam terug: Hugo de Groot, liefdevol afgekort tot de Hugo.

Elf hoofdstukken vol soms afgrijselijke verhalen en voorbeelden verder is de Hugo, dankzij de tomeloze inzet van velen onder leiding van Van 't Zelfde een superschool geworden. In 2015 zijn wederom álle eindexamenkandidaten geslaagd. De instroom van nieuwe leerlingen is van nog geen 40 in 2010 tot boven de 160 in 2014 gegroeid. Dat betekent echter niet dat alle problemen opgelost zijn. Integendeel zelfs. Die toename aan nieuwe leerlingen, onder andere veroorzaakt door de goede naam die de school inmiddels heeft opgebouwd, zorgt ervoor dat de al bestaande financiële problemen nog groter worden. Een van de redenen daarvoor is dat de bekostiging van een school gebaseerd is op het aantal leerlingen van het vorige jaar.
Van 't Zelfde vat de situatie aan het begin van schooljaar 2015-2016 samen en meldt o.a. dat het docententekort is 'opgelost' door vakken te schrappen en het aantal lesuren per week fors te verlagen, dat er een geldinzameling voor een leerling wordt gehouden omdat deze in de vakantie is bevallen, dat hij de overheid moet vertellen of er wel voldoende aandacht is voor homoseksualiteit en radicalisering in de lessen, dat er vanwege geldgebrek niets aan de blank staande kelder kan worden gedaan, een zieke docent niet vervangen kan worden, er niets met de functiemix kan worden gedaan en niet kan worden voldaan aan de in de CAO afgesproken lesreductie.
De staatssecretaris van Onderwijs meldt dat het onderwijs 'professioneler' moet, dat zij de leerlingen meer moet 'laten excelleren', terwijl Van 't Zelfde probeert te achterhalen hoe het nu precies zit met de slaag/zakregeling van de rekentoets die dan nog niet eens definitief is ...

Dit boek doet pijn, maar moet gelezen worden. Door politici en overheidsdienaren, de minister van Onderwijs voorop, door ouders, docenten, besturen/colleges van scholen en verder iedereen die onderwijs belangrijk vindt en een warm hart toedraagt. De Hugo, onze Hugo, moet, net als alle andere scholen, in staat worden gesteld om kinderen veilig en excellent onderwijs aan te bieden. Minder is geen optie.

Gerecenseerd voor Hebban.nl

View all my reviews